बचत गटाचे नियम

बचत गटाची स्थापना केल्यावर सदस्यांना नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

सामान्य नियम:

  • सदस्यत्व: बचत गटाची स्थापना करताना, त्यात किमान 10 आणि जास्तीत जास्त 20 सदस्य असावेत. सदस्यत्व स्वेच्छेने आणि कोणत्याही भेदभावाशिवाय घेतले गेले असावे.
  • भेटी: सदस्यांना नियमित बैठका आयोजित करणे आवश्यक आहे (निदान आठवड्यातून एकदा तरी)
  • बचत: प्रत्येक सदस्याने प्रत्येक बैठकीला ठराविक रक्कम जमा करणे आवश्यक आहे.
  • कर्ज: सदस्य कर्जासाठी अर्ज करू शकतात जे बचत आणि गटाची निधी उपलब्धतेनुसार मंजूर केले जाते.
  • व्याज: सदस्यांनी घेतलेल्या कर्जावर व्याज द्यावे लागते.
  • पुनर्भरण: घेतलेले कर्जाची परतफेड वेळेवर करणे आवश्यक आहे.
  • गुंतवणूक: बचत गटाकडे निधीची उपलब्धता असल्यास ते ठेवींमध्ये किंवा इतर सुरक्षित गुंतवणुकीत गुंतवले जाऊ शकते.
  • लेखापालन: बचत गटाने एकूण एक व्यवहारांची योग्य नोंद ठेवणे आवश्यक आहे.
  • निर्णय प्रक्रिया: सर्व निर्णय गट बैठकीत बहुमताने घेतले जातात.

कर्ज देण्याचे नियम:

  • कर्ज फक्त गटाचे सदस्यच घेऊ शकतात.
  • कर्जाचा वापर उत्पादक उद्देशांसाठी केला पाहिजे.
  • कर्जाची परतफेड वेळेवर आणि नियमितपणे केली गेली पाहिजे.
  • कर्जाची रक्कम आणि व्याजदर गटाने ठरवला पाहिजे.
  • कर्ज घेणारा सदस्य कर्जाची परतफेड करण्यास अपयशी ठरल्यास त्याला दंड भरावा लागू शकतो.
बचत गटाचे नियम

इतर नियम:

  • गटाने नियमितपणे बचत शिक्षण आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित केले पाहिजेत.
  • गटाने महिला सशक्तीकरण आणि सामाजिक विकासासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत.
  • गटाने स्थानिक बँका आणि इतर वित्तीय संस्थांशी संबंध निर्माण केले पाहिजेत.
  • गटाचे लेखा साहित्य व रेकॉर्ड, भरणा, मासीक अहवाल नियमीत असावा.
  • गटामध्ये अध्यक्ष/ सचिव यांचे अनुपस्थीतीत गटाचे क्रमवार सदस्यावर जबाबदारी राहिल. रेकॉर्ड सचिवांकडे असावे.
  • दरवर्षी क्रमवार सदस्याचे यादी नुसार अध्यक्ष व सचिव यांचे पदाची नियुक्ती करावी लागेल.
  • गटाचा आर्थीक हिशोब ठेवुन देवाण घेवाण करण्यात यावी.
  • गटाचे 6 महिण्याचे खाते पुस्तीका पडताळणी नुसार रजिष्टर नोंद प्रमाणपत्र गटाला देण्यात येईल.
  • गटाचे सदस्य बदलविण्याकरीता बँकेचे पत्र व ठरावाची प्रत महिला व बालकल्याण विभागाला देण्यात यावे.
  • गटातील सदस्यांनी अध्यक्ष / सचिव यांनी गटा संबंधीत सर्व कार्य स्वतः महिला सदस्यांमार्फत करावी. प्रतिनीधी मार्फत करु नये.
  • गटाचे ग्रुप फोटो सादर करणे आहेत.
  • एका वर्षात गटाचा व्यवहार15 लाख रुपयापेक्षा जास्त झाल्यास सदर व्यवहाराचे ऑडीट करावे कि नाही याविषयी परिस्थितीप्रमाणे वार्षिक बैठकीत सर्वानुमते निर्णय घेण्यात येईल.
  • सदर गटाच्या कामकाजाबद्दल जास्तीत जास्त माहिती इलेक्ट्रोनिक माध्यमातून देण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
  • सभासद एकाच भागातील, वस्तीतील, गल्लीतील व एकमेकांना ओळखणारे असावेत.
  • सभासद गरीब व गरजू असावेत.
  • सभासदांचे खाते दर वर्षाच्या 01 जानेवारीला प्राप्त लाभासह अद्यावत करण्यात येईल व त्याबाबतची माहिती सभासदास वार्षिक स्लीप देऊन कळविण्यात येईल.
  • सभासदांनी आपले सभासद अर्ज, 3 पासपोर्ट फोटो ,बँक पासबुक XEROX, आधार कार्ड, PAN कार्ड, वारसा प्रमाणपत्र देणे बंधनकारक असेल.
  • सभासदांमध्ये सांमजस्य, आपुलकी, परस्पर विश्वास असावा व ते एकविचाराने वागणारे असावेत.
  • सभासदांमध्ये जातीभेद असू नयेत.
  • सभासद समान आर्थिक स्तरावरील असावेत.
  • गटांच्या बैठकीची तारीख व वेळ निश्चित असावीत.
  • गटांची बैठक फिरती व मध्यवर्ती ठिकाणी असावी.
  • गटाच्या बैठकीत सर्वांनी गोलाकार व एका पातळीत बसावेत.
  • गटाच्या बैठकीत सर्व सदस्य उपस्थित असावेत.
  • गटातील प्रत्येक सभासदाने प्रत्येक महिन्याला 1 हजार रुपये नियमितपणे महिन्याच्या 25 तारखेपर्यंत रोख अथवा बँक खात्यात जमा करावे. सदर बचतीची रक्कम सर्वानुमते ठराव घेऊन कमी अथवा जास्त करण्यात येईल.
  • गटाच्या गरजेनुसार बैठकीत गैरहजर राहणाऱ्या सभासदास दंड करण्यात यावा. गटांची बचत बैठकीमध्येच गोळा केली पाहिजे.
  • बचत वेळेवर न भरणाऱ्या सभासदास दंड केला पाहिजे.
  • सभासदांनी बहुमतांनी वेळोवेळी घेतलेले ठराव सर्व सभासदांना बंधनकारक असतील.
  • अध्यक्ष, खजिनदार, सचिव यांची निवड लोकशाही पध्दतीने व्हायला हवी. सभासदांसाठी अंतर्गत कर्ज देण्यापूर्वी व्याजदर हा सर्वानुमते व सहमतीने ठरविण्यात यावा.
  • कर्ज दिल्यानंतर परतफेडीसाठी समान हप्ते ठरवून सभासदास मुदत देण्यात यावी. समान 10 हप्यामध्ये परतफेडीची मर्यादा असावी.
  • गटाच्या खात्यावर अत्यावश्यक प्रसंगासाठी 50000/- कायमस्वरूपी जमा राहतील व अत्यावश्यक प्रसंगी या रक्कमेचा सर्वानुमते ठराव घेऊनच वापर करता येईल व पुढील महिन्यातील जमा होणाऱ्या रकमेतून सदर रक्कम स्थिर ठेवण्यात येईल.
  • कर्जासाठी जमिनदार हा गटातील सभासद असावा.
  • बचतगटामार्फत सामाजिक ,शैक्षणिक ,सांस्कृतिक उपक्रम सर्वानुमते राबविण्यात येतील.
  • कर्ज देत असताना अत्यावश्यक गरजेस प्रथम प्राधान्य देण्यात यावे.
  • कर्जाची परतफेड वेळेवर न केल्यास सभासदावर दंडात्मक कार्यवाही करण्यात यावी.
  • कर्जाचा व्याजदर हा द.सा.द.शे. 15% असेल. व्याजदर कमी अथवा वाढविण्याचे सर्वानुमते ठरविण्यात येईल. कर्जाचा धनादेश दिल्या दिनांकापासून 10 दिवसात परतफेड केल्यास कसल्याच प्रकारचे व्याज आकारले जाणार नाही. 10 दिवसाच्या नंतर व 1 महिन्याच्या आत परतफेड केल्यास पूर्ण महिन्याचे व्याज आकरण्यात येईल.
  • सभासद सज्ञान असणे आवश्यक आहे.
  • 60 वर्षावरील अल्पसंख्यांक व्यक्तींना सभासद होता येणार नाही.
  • कर्ज वसुलीची जबाबदारी सर्व सभासदांची राहील.
  • सभासदांनी एका आर्थिक वर्षांच्या आत गटाचा राजीनामा दिल्यास तर त्याला त्याची फक्त जमा रक्कम परत करण्यात येईल कसल्याही प्रकारचे व्याज अथवा लाभ मिळणार नाही.
  • सदस्याला स्वतः खाते बंद करायचे असेल तर त्याचे स्वतःकडे असलेली थकबाकी भरलेली पाहिजे.
  • हिशेब केल्यावर 1 महिन्यांचे आत त्याला त्याचा लाभांश देता येईल.
  • भविष्यात आवश्यकता भासल्यास विविध उद्योग पूर्तीसाठी बँकेमार्फत सर्वानुमते कर्ज घेण्यात येईल.
  • दुर्दैवाने एखाद्या सभासदाचा मृत्यू झाल्यास त्याने नामनिर्देशित केलेल्या वारसाला सभासदाच्या नावे जमा असलेली सर्व रक्कम नियमाप्रमाणे धनादेशाद्वारे अदा करण्यात येईल.
  • सभासद जास्त पैसे द्यावयाचे असेल तर हे विशेष सभेपुढे ठराव मांडून सर्वानुमते मंजुरी करीता सादर करण्यात येईल.
  • जर सभासद मरण पावला तर त्याने पूर्वी नोंदविलेल्या वारसदारास त्याची जमा रक्कम योग्य ते कागदपत्रे दाखल केल्यानंतर देण्यात येईल जर वारसदार अल्पसंख्यांक असेल तर नावात बदल करुन सदस्य होता येईल.
  • निरनिराळ्या शासकिय योजना मधून अनुदान मिळाल्यास स्वयंसहाय्यता गटाच्या नावाने बँकेत जमा करता येईल व त्यातील निधी सभासदांना कर्ज रूपाने लघु उदयोगाकरिता देता येईल.
  • सभासदाची मासिक ठेव व कर्जहप्ता दि 25 ते 30 तारखेच्या दरम्यान जमा नाही झाल्यास पुढील प्रतिदिवसासाठी 5 रुपयांप्रमाणे दंड भरावा लागेल.
  • गटातील कोणत्याही सभासदास कर्ज मागणी करता येईल . खात्यातील जमा रक्कमेपेक्षा जास्त कर्ज मागणी झाल्यास अवश्यकता व गरजेस प्राधान्य देऊन सर्वानुमते कर्ज वाटप करण्यात येईल. सुरुवातीस कर्जमर्यादा 25,000/- रुपये असेल यात वेळोवेळी सर्वानुमते ठराव घेऊन वाढ कारण्यात येईल.
  • पैसे ( रक्कम) सचिव किंवा सहयोगीने बँकेत जमा करता येईल.
  • अनावश्यक कामाकरीता बँकेतून पैसे काढता येणार नाही.
  • अध्यक्ष व सचिव व पदाधिका-यांवर सदस्यांचा विश्वास नसल्यास त्याऐवजी इतर सदस्यांना नेमता येईल त्याबाबत सभेत निर्णय घ्यावा.
  • 25,000/- रुपये पर्यंतच्या कर्जासाठी गटातील एक जामीनदार असणे आवश्यक आहे. कर्जाची परतफेड मुद्दल व व्याजाची गणना करून एकूण 10 हप्त्यात करावी लागेल व त्यामध्ये बदल करण्याचे अधिकार सर्वानुमते संचालक मंडळास रहातील.
  • अल्पसंख्यांक स्वयंसहाय्यता गटातील सदस्य सभेस तीनदा गैरहजर असल्यास सभासदत्व रद्द करता येईल.
  • अध्यक्ष व सचिव यांनी कर्ज घेतले त्यांनी त्यांचा हिशोब दर महिन्यांनी सभेपुढे सादर करावा.
  • बचतगटाची मासिक बैठक, वार्षिक बैठक,चहापाणी खर्च व वेळोवेळी लागणारी स्टेशनरी खर्च बचतगटाच्या रक्कमेतून करण्यात येईल.
  • कर्जवाटप एप्रिल महिन्यापासून सुरु करण्यात येईल.
  • राष्ट्रीयकृत बँकेत बचतगटाचे खाते उघडण्यासाठी गटाच्या नावाने PAN कार्ड काढून घेण्यात यावे. सदर खात्यावरील रक्कम कसल्याच प्रकारे रोखीने हस्तांतरित करण्यात येणार नाही सर्व व्यवहार ACCOUNT TRANSFER चेकद्वारे करण्यात येतील.
  • वरील नियम सर्व सभासदांना बंधनकारक असून कालपरत्वे आवशक्यते नुसार गटाच्या सर्वसाधारण बैठकीत बहुमताने ठराव घेऊन बदलता येतील.

बचत गटाचे फायदे:

  • बचत गट सदस्यांना बचत करण्यास आणि आर्थिक सुरक्षितता निर्माण करण्यास मदत करतात.
  • सदस्यांना कर्ज मिळवण्यास मदत करतात, ज्यामुळे ते त्यांचे व्यवसाय सुरू करू शकतात.
  • सदस्यांना आर्थिक नियोजन, शिक्षण आणि प्रशिक्षण प्रदान करतात.
  • महिला सशक्तीकरण आणि सामाजिक विकासाला प्रोत्साहन देतात.
  • स्थानिक समुदायांमध्ये सामाजिक बंध आणि सहकार्य निर्माण करतात.

बचत गट कसे सुरू करावे?:

  • आपल्या समुदायातील 10 ते 20 लोकांचा समूह शोधा जे बचत गटात सामील होण्यास इच्छुक असतील.
  • सर्व सदस्यांची एक बैठक आयोजित करा आणि गटाचे ध्येय, नियम आणि उद्दिष्टे चर्चा करा.
  • गटाचे नियम आणि नियमावली विकसित करा.
  • गटाचे अध्यक्ष, सचिव आणि कोषाध्यक्ष निवडा.
  • बँक खाते उघडा आणि नियमितपणे बचत जमा करा.
  • गरजेनुसार सदस्यांना कर्ज द्या व बचत गटात पारदर्शकता ठेवा.
महिला बचत गट नोंदणी अर्जयेथे क्लिक करा
बचत गट ठराव नमुना PDFयेथे क्लिक करा
महिला बचत गट नावेयेथे क्लिक करा

महाराष्ट्र शासनाच्या इतर योजना

आंतरजातीय विवाह अनुदान महाराष्ट्र शासन PDF
ई पीक पाहणी
ई पीक पाहणी नोंदणी
महाज्योती फ्री टॅबलेट योजना
अहिल्यादेवी सिंचन विहीर योजना
दोन मुलींसाठी योजना
लहान मुलींसाठी योजना
रोजगार संगम योजना
बचत गटाचे फायदे
बचत गटाचे नियम
महिला बचत गट नावे
महिला बचत गट नोंदणी अर्ज
बचत गट ठराव नमुना PDF
पुरुष बचत गट नावे
शिवभोजन योजना
पिवळ्या रेशन कार्ड चे फायदे
ग्रामीण कुटीर उद्योग
चंदन कन्या योजना
शेतकरी योजना
बॅच बिल्ला काढण्याची पद्धत
जलयुक्त शिवार योजना
पारंपारिक वस्त्रोद्योग विणकरांना बक्षीस योजना
अण्णासाहेब पाटील कर्ज योजना
अण्णासाहेब पाटील महामंडळ कर्ज योजना कागदपत्रे
लेक लाडकी योजना
कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड सबळीकरण व स्वाभिमान योजना
मिनी ट्रॅक्टर व त्यांची उपसाधने यांचा पुरवठा करणे ची योजना
राजे यशवंतराव होळकर महामेष योजना
विहीर अनुदान योजना
मुख्यमंत्री सौर कृषिपंप योजना
महिला सन्मान योजना
महाराष्ट्र मुख्यमंत्री किसान योजना
निर्धूर चुल वाटप योजना
Baby Care Kit Yojana
महिला बचत गट समृद्धी कर्ज योजना
थेट कर्ज योजना
प्रधानमंत्री पीक विमा योजना
चर्मकार समाज योजना
गाय म्हैस शेळी मेंढी पालन अनुदान योजना
अटल बांबू समृद्धी योजना
महिला स्वयंसिद्धी व्याज परतावा योजना
मध केंद्र योजना
राजीव गांधी विद्यार्थी अपघात सानुग्रह अनुदान योजना
शौचालय अनुदान योजना
जिव्हाळा कर्ज योजना
डिजल पंप सब्सिडी योजना
मल्चिंग पेपर योजना
राष्ट्रीय वयोश्री योजना
खावटी अनुदान योजना
मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिति योजना
शबरी घरकुल योजना
प्रधानमंत्री मुद्रा योजना
पंडित दिनदयाळ उपाध्याय स्वयंम योजना
वसंतराव नाईक कर्ज योजना
कृषी ड्रोन अनुदान योजना
बांधकाम कामगार योजना
संजय गांधी निराधार योजना
आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर सन्मान योजना
सायकल वाटप योजना
वीरभद्रकाली ताराराणी स्वयंसिद्धा योजना
प्रधानमंत्री स्वामित्व योजना
प्रधानमंत्री उज्वला गॅस योजना
रुफटॉप सोलर योजना
श्रावणबाळ अनुदान योजना
सैनिक शाळेतील मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना निर्वाह भत्ता योजना 
गटई स्टॉल योजना
राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती योजना
प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना
महात्मा ज्योतिबा फुले जन आरोग्य योजना
प्रधानमंत्री जीवन ज्योति बीमा योजना
गाय गोठा अनुदान योजना
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना
शेळी मेंढी पालन योजना
ट्रॅक्टर अनुदान योजना
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात विमा योजना
सुकन्या समृद्धी योजना
प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना
किशोरी शक्ती योजना
माझी कन्या भाग्यश्री योजना
बाल संगोपन योजना
फ्री सिलाई मशीन योजना
पीएमसी महिला आणि बालकल्याण योजना
रमाई घरकुल योजना
महाराष्ट्र बेरोजगारी भत्ता योजना
पंडित दीनदयाल उपाध्याय रोजगार मेळावा
युवकांना विविध व्यावसायिक प्रशिक्षण योजना
महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना मोफत सायकल वाटप योजना
अपंग बस सवलत योजना
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना
आंतरजातीय विवाह योजना
मोटार वाहन चालक प्रशिक्षण योजना
कोरोना मृतांच्या नातेवाईकांना 50 हजारांची मदत
शैक्षणिक कर्ज योजना
आम आदमी विमा योजना
महाडीबीटी शिष्यवृत्ती
सावित्रीबाई फुले स्कॉलरशिप
पॅन कार्ड क्लब क्लेम करण्याची पद्धत
प्रधानमंत्री किसान हेल्पलाईन नंबर
पोस्ट ऑफिस ग्राम सुरक्षा योजना
दहीहंडी विमा योजना
शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप
विद्याधन स्कॉलरशिप
मेडले फार्मा शिष्यवृत्ती
इंडिया स्माइलिंग फाउंडेशनल शिष्यवृत्ती कार्यक्रम
मुख्यमंत्री अप्रेंटिसशिप योजना
एचडीएफसी लिमिटेड बढते कदम शिष्यवृत्ती
मर्क इंडिया चॅरिटेबल ट्रस्ट शिष्यवृत्ती कार्यक्रम